ادبیات فارسی

علمی-ادبی
 
 
 
  
 

 

 

بگذار ابر سرنوشت هرچه می خواهد ببارد ما چترمان خداست

 

 
 
پاسخ خودآزمایی تاریخ ادبیات ایران و جهان (2) سال سوم انسانی

 درس اول :

1)آثار حمله ي مغول را در قلمرو ادبيات بيان كنيد.

رواج پاره اي واژه هاي مغولي در زبان و ادب فارسي، دل مردگي و بي سرانجامي و بلاتكليفي با انديشه ي ادبي فارسي قرين گشت، ذوق ها پژمرده شد و عواطف شاعران و نويسندگان از خلاقيت باز ماند.

2) شاهرخ ميرزا در عرصه ي هنر و فرهنگ اسلامي چه نقشي داشته است؟توضيح دهيد.

شاهرخ ميرزا توانست بخش وسيعي از ممالك تيموري را از آسيب و پريشاني نجات دهد.او شهر هرات را مركز فرمانروايي خود قرار داد و با علاقه اي كه به هنر و فرهنگ اسلامي داشت،نظر هنرمندان و صاحبان ذوق از جمله خوش نويسان و نقاشان و شاعران را جلب كرد و حامي نهضت بزرگ هنري عصر خويش شد.

3) وضع زبان و فرهنگ را در عصر حافظ شرح دهيد.

در عصر حافظ پهنه ی وسیعی زیستگاه و قلمرو بالندگی زبان وفرهنگ فارسی بود.شبه قاره ی هندو آسیای صغیر همچنان میزبان زبان فارسی بودوآذربایجان واصفهان وفلات مرکزی ایران هم دانشوران وهنرمندان خاص خود راداشت.اقلیم پارس به رغم کشمکش های تاریخی فراوانی که دراثرروی کارآمدن خاندان تیموری جریان داشت مانندگذشته کانون جوشنده ی زبان وشعر فارسی بودوشیراز همچنان پایتخت شعر وادب این عصربه شمارمی رفت.وجود فرهنگ شهرهای بزرگی مثل نیشابورسبزوارتوس مرووبه خصوص هرات موجب شدخراسان از لحاظ شعروادب موقعیت پیشین خودراحفظ کند.

ادامه مطلب |  

نمونه سؤالات متن درس به درس تاریخ ادبیات 2 . سوم انسانی

درس اول
درآمدي بر عصر حافظ

1- كدام عارف و متفكر اندلسي، براي نزدكي كردن عرفان و فلسفه كوشيد؟ ابن عربي
2- چرا در عصر حافظ، گروه‌ها توانستند مذهب و اعتقادات خود را آزادانه آشكار كنند؟ به دليل بي‌اعتقادي برخي از ايلخانان و بي‌تعصبي برخي ديگر
3- شيعيان، كدام حكومت‌هاي محلي را تشكيل دادند؟ سربداران و مرعشيان
4- تفاوت شورش‌هاي تيمور با چنگيز در چه بود؟ اول اين كه تيمور دعوي مسلماني داشت و ديگر اين كه او و لشگريانش به طور نسبي با تمدن آشنا بودند.
5- مهم‌ترين افراد نفوذي مذهب تشيع در دستگاه حكومتي مغولان چه كساني بودند؟ خواجه نصيرالدين توسي و مؤيدالدين علقمي
6- در عصر حافظ كدام قالب شعري رو به ضعف و كسادي گذاشت؟ قصيده
7- مضمون قصيده‌هاي سروده شده در عصر حافظ چه بود؟ حمد خدا، نعت رسول اكرم (ص) و مناقب امامان شيعه
8- ابتكارهاي صورت گرفته در شعر اين دوره كدام است؟ منقبت و مرثيه و طرح مسائل اجتماعي
9- در شعر عصر حافظ تقليد از شاعران پيشين به چه شكل‌هايي بروز مي‌كرد؟ تقليد از شيوه‌ و سبك استادان پيشين، جواب گويي شعرهاي مشهور بر همان وزن و قافيه‌ي پيشينيان

ادامه مطلب |  

ادبیات 2 - سوالات مفهومی ادبیات فارسی 2

1- در عبارت « به نام آن خدای که مهر او بلا نشینان را کشتی نوح است.» «مشبه » کدام است ؟

1- کشتی                     2- نام                          3- مهر *                       4- بلا نشینان

2- معنی بیت « چو تویی قضای گردان به دعای مستمندان    که زجان ما بگردان ره آفت قضا را » چیست؟

1- چون تو به خاطر تقاضای بیچارگان حوادث ناگوار را تغییر می دهی ، از جان ما بلا ها را دور کن .

2- چون تو تغییر دهنده ی پیشامدهای ناگوار هستی، به حق دعای بیچارگان، پیشامدهای بد را از مادور کن. *

3- چون که تو می توانی قضا و قدر را از بیچارگان دور کنی، پس از تو می خواهیم که تقدیر بد را از ما نیز دور کنی .

ادامه مطلب |  

پارادوکس‌های ادبیات فارسی دوم:

• نخست آن سیه روز برگشته بخت           برافراخت بازو چو شاخ درخت

(ترکیب سیه روز بودن)

• اگر چشمم احیاناً تو چشمش می‌افتاد با همان زبان بی زبانی نگاه، حقش را کف دستش می‌گذاشتم.

(ترکیب زبان بی زبانی)

• غرش باد آوازهای خاموشی را افسار گسیخته کرده بود

(ترکیب آوازهای خاموش)

ادامه مطلب |  
    

                                      

                                  خورشـيـد شکـفـته در غدير است علي

 

                                           بـــاران بـهــــار در کويــــر اســت عـلـي

 

                                   بر مسند عاشقي شهي بي همتاســت

 

                                             بـر مـلک محمــدي اميـر اســت علــي


عید کمال دین ، سالروز اتمام نعمت و هنگامه اعلان وصایت و ولایت

امیر المومنین علی علیه السلام بر پیروان آن حضرت خجسته باد

 

 

درس اول : نی نامه

                                                                                                                                     ۱. بشنو از ني چون حكايت مي كند              از جدايي ها شكايت مي كند
 

- « ني» استعاره از مولانا يا نماد هر انسان آگاه و دور مانده از اصل خويش است .

- بين حكايت و شكايت جناس ناقص اختلافي است

- مقصود از جدايي : جدايي روح جزئي ( انسان ) از روح كل (خدا) است.

-چون :  اگردر معنای « زمانی که ، هنگامی که »بکار رفته باشد؛ پیوند وابسته ساز است .

معنی: وقتي كه اين ني به صدا در مي آيد و از درد دوري و فراق خود شكوه مي كند به آن گوش فرادار

پيام : ناله ي همه ی موجودات به خاطر دوري از حق و جدایی از عالم معناست .

           

ادامه مطلب |  

درس دوم « جمله » صفحه 7 تا12

1ـ جمله راتعریف کنید؟  مجموع یک یا چند کلمه است که در بردارنده ی پیامی باشد.

2ـ جمله در دستور زبان فارسی دارای چند بخش است مثال بزنید ؟

 دو بخش  :  الف . نهاد       ب . گزاره 

  من   به  بازار رفتم 

 نهاد           گزاره                                  

3ـ نهاد را تعریف کنید؟  کلمه یا گروهی از کلمات است که درباره ی آن خبر می دهیم یعنی صاحب خبر است .

4- گروه را تعریف کنید . واحدی از زبان است که از یک کلمه یا بیشتر ساخته شود ودر ساختمان جمله به کار رود .مانند گروه اسمی: همان دو مرد کشاورز موفق ایرانی

5ـ گزاره را تعریف کنید ؟  خبری است که درباره ی نهاد داده می شود .

ادامه مطلب |  

 نمونه سؤالات درس به درس ادبیات فارسی 2 . همراه با پاسخ

درس اول :

لغت :

«صمد» چه معنی می‌دهد؟ بی‌نیاز

3- در عبارت «عبدالله عمر بکاست، اما عذر نخواست.» عمر کاستن به چه معنی است؟ پیر شدن

4- معنی واژه‌ی «سحاب» چیست؟ ابر

املاء :

5- کدام ترکیب غلط املایی دارد؟ «الطاف و مرحمت، زات و صفات، غذای گردان» ذات و صفات، قضای گردان

 

ادامه مطلب |  

درس اول « زبان » صفحه ی 3 تا 6

1ـ چرا استفاده از زبان بسیار آسان است ؟

چون ما این کار را از اول زندگی و به تدریج شروع می کنیم و طرز استفاده از آن را هم به طور طبیعی فرا می گیریم بی آنکه به درس و مدرسه نیاز داشته باشیم .

2ـ دلایل دشواری شناخت زبان را بنویسید؟   الف. پیچیدگی زبان        ب. گستردگی زبان

3ـ چرا زبان یک پدیده پیچیده است؟                 

زیرا باید زبان ذهن انسان را همراه با تمام راز و رمزهای حیات مادی و معنوی در خود بگنجاند .

 

ادامه مطلب |  
تلمیحات در ادبیات فارسی2
درس اول - الهی

1-به نام آن خدای که نام او راحت روح است:

الا بذکرالله تطمئن القلوب

(سوره رعد- ایه 28)

آگاه شوید که تنها یاد خدا آرام بخش دلهاست.

ادامه مطلب |  

شرحی بر نی نامه ی مولانا :

 بشنو از نی چون حکایت می کند
از جدایی ها شکایت می کند

کز نیستان تا مرا ببریده اند
در نفیرم مرد و زن نالیده اند

سینه خواهم شرحه شرحه از فراق
تا بگویم شرح درد اشتیاق

هر کسی کو دور ماند از اصل خویش
بازجوید روزگار وصل خویش

من به هر جمعیتی نالان شدم
جفت بدحالان و خوشحالان شدم

هر کسی از ظن خود شد یار من
از دورن من نجست اسرار من

ادامه مطلب |  

    

کشاورزي الاغ پيري داشت که يه روز اتفاقي ميفته تو يک چاه بدون آب.

کشاورز هر چه سعي کرد نتونست الاغ رو از تو چاه بيرون بياره.

براي اينکه حيوون بيچاره زياد زجر نکشه کشاورز و مردم روستا تصميم گرفتن چاه رو با خاک

پر کنن تا الاغ زود تر بميره و زياد زجر نکشه.مردم با سطل روي سر الاغ خاک مي ريختند

اما الاغ هربار خاکهاي روي بدنش رو مي تکوند و زير پاش مي ريخت و وقتي خاک زير پاش

بالا مي آمد سعي ميکرد بره روي خاک ها.

روستايي ها همينطور به زنده به گور کردن الاغ بيچاره ادامه دادند و الاغ هم همينطور به بالا

اومدن ادامه داد تا اينکه به لبه چاه رسيد و بيرون اومد.

 

* نکته ی اخلاقی *


مشکلات زندگي مثل تلي از خاک بر سر ما مي ريزند و ما مثل هميشه 2 انتخاب داريم .

اول اينکه اجازه بديم مشکلات ما رو زنده به گور کنن

دوم اينکه از مشکلات سکويي بسازيم براي صعود

 

       

1- مشبه:کلمه ای که آن را به کلمه ای دیگر تشبیه می کنیم.

2- مشبه به:کلمه ای که کلمه ی دیگر به آن تشبیه می شود.

3- ادات تشبیه:کلمات یا واژه هایی هستند که نشان دهنده ی پیوند شباهت می باشند و عبارتند از:

همچون ، چون ، مثل ، مانند ، به سان ، شبیه ، نظیر ، همانند ، به کردار ، پنداری ، گویی،

به رنگ ، به شکل ، به اسلوب و ....)

4- وجه شبه:صفت یا ویژگی مشترک بیت مشبه و مشبه به می باشد.(دلیل شباهت)

مثال: علی مانند شیر شجاع است.

* نکته *

«مشبه» و «مشبه به» طرفین تشبیه نام دارند.که در تمام تشبیهات حضور دارند ،

اما «ادات تشبیه» و «وجه شبه» می توانند در یک تشبیه حذف شوند.

 تشبیه با داشتن دو رکن «مشبه» و «مشبه به» بر قرار است.

مثال:دل همچو سنگت،ای دوست به آب چشم سعدی عجـب اسـت اگـر نگـردد که بگردد آسیابی

توضیح:دل به سنگ تشبیه شده است اما وجه شبه «سختی» در این بیت نیامده است.

* نکته *

در تشبیـه وقتی که«وجـه شبه» و «ادات تشبیه»حـذف شود،به آن«تشبیه بلیغ»می گویند.

(تشبیه بلیغ زیباترین و رساترین تشبیه است.)

مثال:دلش سنگ است.

* نکته *

هر چه ارکان تشبیه کمتر باشد تشبیه ادبی تر است.

(البته داشتن مشبه و مشبه به الزامی است)

 
 

روزی مرد ثروتمند پسر بچه کوچکش را به یک ده برد تا به او نشان دهد مردمی که

در آنجا زندگی می کنند چقدر فقیر هستند.آنها یک روز و یک شب را در خانه محقر

یک روستایی به سر بردند.

در راه باز گشت ودر پایان سفر مرد از پسرش پرسید:((نظرت در مورد مسافرتمان

چه بود؟))

پسر پاسخ داد:عالی بود پدر

پدر پرسید:آیا به زندگی آنها توجه کردی؟

پسر پاسخ داد:فکر می کنم!

پدر پرسید:چه چیزی از این سفر یاد گرفتی؟

پسر کمی اندیشید و بعد به آرامی گفت :فهمیدم که ما در خانه یک سگ داریم و

آنها چهار تا.ما در حیاطمان فانوسهای تزیینی داریم و آنها ستار گان را دارند.

حیاط ما به دیوارهایش محدود می شود اما باغ آنها بی انتهاست!

در پایان حرف های پسر زبان مرد بند آمده بود.پسر اضافه کرد:متشکرم پدر که به

من نشان دادی ما واقعا چقدر فقیر هستیم!))

 
 
آنگاه که غرور کسی را له می کنی، آنگاه که کاخ آرزوهای کسی را ویران
می کنی، آنگاه که شمع امید کسی را خاموش می کنی، آنگاه که بنده ای را
نادیده می انگاری ، آنگاه که حتی گوشت را می بندی تا صدای خرد شدن
غرورش را نشنوی، آنگاه که خدا را می بینی و بنده خدا را نادیده می گیری ،
می خواهم بدانم، دستانت را بسوی کدام آسمان دراز می کنی تا برای
خوشبختی خودت دعا کنی؟  

سهراب سپهری